SKU vs UPC vs EAN vs GTIN: verschillen in barcodes uitgelegd

SKU, UPC, EAN, GTIN — retailers gebruiken deze termen door elkaar, maar het zijn niet hetzelfde. Ze door elkaar halen leidt tot dubbele producten, barcodes die het verkeerde artikel scannen en marketplaces die je aanbiedingen afkeuren.

Deze gids legt uit wat elke identifier is, wie hem uitgeeft, hoe de barcodes verschillen, hoe controlecijfers werken en hoe je productidentificatie in een winkel correct instelt — met een vergelijkingstabel en een lijst met veelgemaakte fouten.

Het korte antwoord

Wat is een SKU?

Een SKU is een identifier die je zelf maakt om producten in je eigen voorraad te volgen. Twee winkels kunnen hetzelfde blik soep onder compleet verschillende SKU’s verkopen. Omdat SKU’s intern zijn, kun je ze zo ontwerpen dat ze betekenisvol zijn voor je team — bijvoorbeeld TEA-GRN-100 voor 100 g groene thee.

Goede regels voor SKU-ontwerp

• Eén SKU per verkoopbare variant (maat, kleur, verpakkingsgrootte) die je apart wilt tellen of prijzen.
• Houd ze kort en eenduidig — vermijd letters die op cijfers lijken (O en 0, I en 1).
• Codeer niets dat verandert, zoals prijs of leverancier; gebruik daarvoor velden.
• Hergebruik nooit een SKU voor een ander product, ook niet nadat het oude uit assortiment is.

Een SKU is niet automatisch een barcode. Als je een interne SKU wilt scannen, print je hem als barcode op je eigen etiketten — zie barcode-etiketten.

Wat is een GTIN?

De GTIN is het wereldwijd unieke productnummer dat is gedefinieerd door GS1, de non-profitorganisatie die barcodestandaarden beheert. Een merkeigenaar licentieert een GS1 Company Prefix van zijn nationale GS1-organisatie en gebruikt die om zijn producten te nummeren. Retailers, marketplaces en distributeurs gebruiken dat nummer vervolgens om het product overal te identificeren.

Een GTIN heeft drie delen: de GS1 Company Prefix die de merkeigenaar identificeert, een itemreferentie die het merk per product kiest, en een laatste controlecijfer waarmee scanners en systemen type- of leesfouten kunnen detecteren. Volgens GS1-richtlijnen moet een wezenlijk gewijzigd product een nieuwe GTIN krijgen, en hebben buitenverpakkingen meestal een andere GTIN dan de individuele consumenteneenheid.

UPC, EAN en de GTIN-familie

Moderne kassascanners in de meeste landen lezen zowel UPC-A als EAN-13. Een 12-cijferige UPC kan als 13-cijferig nummer worden weergegeven door een voorloopnul toe te voegen; daarom slaan systemen GTIN’s vaak op als 14 cijfers met nullen ervoor. Als je winkel geïmporteerde en lokale goederen verkoopt, zorg dan dat je kassa 036000241457 en 0036000241457 als hetzelfde product behandelt.

Hoe het controlecijfer werkt (met een voorbeeld)

Alle GTIN-lengtes gebruiken hetzelfde mod-10-controlecijfer. Begin vanaf het meest rechtse gegevenscijfer (exclusief het controlecijfer), vermenigvuldig de cijfers afwisselend met 3 en 1, tel de resultaten op en kies het controlecijfer dat het totaal naar het volgende veelvoud van 10 brengt.

Voorbeeld: de 12-cijferige UPC-A 03600024145? — vind het laatste cijfer.

1. Cijfers op oneven posities vanaf rechts (0, 6, 0, 2, 1, 5): som = 14, × 3 = 42.
2. Cijfers op even posities vanaf rechts (3, 0, 0, 4, 4): som = 11.
3. Totaal = 42 + 11 = 53. Het volgende veelvoud van 10 is 60, dus het controlecijfer is 60 − 53 = 7.
4. Volledige code: 036000241457.

Een ander veelgebruikt voorbeeld: de eerste 12 cijfers 400638133393 geven een gewogen som van 89, dus het EAN-13-controlecijfer is 1 (4006381333931). Een scan die deze test niet doorstaat, wordt afgewezen; daarom komen verkeerd getypte barcodes zelden overeen met een verkeerd product.

Barcodes in de winkel en voor variabele maten

Niet elk product heeft een GTIN. Voor artikelen die in de winkel worden verpakt of gewogen, reserveert GS1 Restricted Circulation Numbers (RCN’s) — bijvoorbeeld 13-cijferige nummers die beginnen met 02 of 20–29 — waarvan de betekenis lokaal door de GS1-organisatie of door het bedrijf wordt bepaald, niet wereldwijd. Ze worden vaak gebruikt voor:

• Producten die in de winkel worden gewogen en geprijsd (delicatessen, vlees, kaas, bulkvoeding) — waar de barcode volgens lokale regels een prijs- of gewichtsveld kan bevatten.
• Interne artikelen zoals bakkerijproducten die ter plaatse worden gemaakt.
• Winkelcoupons en vouchers, afhankelijk van lokale regels.

Omdat de opbouw van deze codes per land en per retailer verschilt, kun je het beste de regels van je lokale GS1-organisatie raadplegen en nagaan wat je kassa en weegschalen ondersteunen voordat je vertrouwt op barcodes met ingebed gewicht of prijs. Voor eenvoudige artikelen zonder barcode printen veel kleine winkels gewoon interne barcodes op basis van hun SKU’s.

Productetiketten en schapetiketten

Print etiketten vanuit hetzelfde productrecord dat de kassa gebruikt, zodat schapprijs en kassaprijs niet kunnen verschillen. Zie barcode- en prijsetiketten.

Scanners en barcodetypen

De meeste retailscanners lezen UPC-A, UPC-E, EAN-13 en EAN-8 direct. Een paar praktische punten:

• 1D vs 2D: lineaire scanners lezen klassieke barcodes; 2D-imagers lezen ook QR-codes en GS1 DataMatrix, en schermen van telefoons.
• ITF-14 en GS1-128 op kartons moeten mogelijk in de instellingen van de scanner worden ingeschakeld als je dozen scant bij ontvangst.
• Toetsenbordmodus: de meeste USB-scanners typen de cijfers in het actieve veld, gevolgd door Enter.

Zie voor installatie en probleemoplossing de checklist voor kassahardware en de pagina barcodescanner.

Productidentificatie in je winkel instellen

1. Maak een SKU voor elke verkoopbare variant volgens je naamgevingsregels.
2. Sla de GTIN van de fabrikant op bij de SKU van elk product dat er een heeft — scan hem in plaats van hem te typen.
3. Genereer interne barcodes voor producten zonder GTIN en print etiketten.
4. Controleer op duplicaten: twee SKU’s mogen nooit dezelfde barcode hebben.
5. Test bij de kassa: scan tien willekeurige producten en controleer of het juiste artikel en de juiste prijs verschijnen.
6. Leg karton-GTIN’s apart vast als leveranciers in scanbare kartons leveren.

Deze identificatielaag vormt de basis voor al het andere in voorraadbeheer — zie de gids voor voorraadbeheer in de detailhandel en voorraadbeheer.

Als een barcode niet scant

1. Controleer het symbool: beschadigde, verkreukelde of slecht geprinte barcodes zijn de meest voorkomende oorzaak. Probeer een andere hoek of een 2D-imager.
2. Controleer de scannerinstellingen: sommige symbologieën (bijvoorbeeld ITF-14 of GS1 DataMatrix) zijn mogelijk standaard uitgeschakeld.
3. Controleer het productrecord: de barcode is misschien niet aan een SKU gekoppeld, of opgeslagen zonder voorloopnul.
4. Typ het nummer als terugvaloptie en herstel daarna het record zodat de volgende scan werkt.
5. Voorzie het product van een nieuw etiket met een interne barcode als de geprinte barcode onleesbaar is.

Veelgemaakte fouten

Veelgestelde vragen

Gerelateerde gidsen

• Gids voor voorraadbeheer in de detailhandel
• Checklist voor kassahardware
• Cyclisch tellen van voorraad
• Gids voor winkeldagelijkse operatie

Bronnen en verder lezen

• GS1 UK — FAQ over GTIN’s en barcodes
• GS1 — Restricted Circulation Numbers (GSCN 23-006)
• GS1 — Overzicht van GS1 MO-prefixen 20–29
• GS1 New Zealand — Basishandleiding barcoderen
• Wikipedia — International Article Number (voorbeelden van controlecijfers)